{"id":287,"date":"2024-02-02T16:50:52","date_gmt":"2024-02-02T16:50:52","guid":{"rendered":"http:\/\/2013dagyonetisimi.com\/?p=287"},"modified":"2024-02-02T16:50:52","modified_gmt":"2024-02-02T16:50:52","slug":"surdurulebilir-tarim-surdurulebilir-gelecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/2024\/02\/02\/surdurulebilir-tarim-surdurulebilir-gelecek\/","title":{"rendered":"S\u00dcRD\u00dcR\u00dcLEB\u0130L\u0130R TARIM \u2013S\u00dcRDUR\u00dcLEB\u0130L\u0130R GELECEK"},"content":{"rendered":"\n

Global Toplumsal Fark\u0131ndal\u0131k Dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u015eirketinin<\/em><\/p>\n\n\n\n

27 Ocak 2024 tarihli Swiss Otelde Ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Toplant\u0131 Notlar\u0131ndan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finin \u00f6nemli konular\u0131ndan ilki kadar stratejik boyutu da olan, Tar\u0131m ve K\u0131rsal Kalk\u0131nma ile \u00fclke b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ilgilendiren Toplumsal Kalk\u0131nman\u0131n temel dayanaklar\u0131na yer veren a\u015fa\u011f\u0131daki metin i\u00e7eri\u011fi, 34 uzman kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131 notlar\u0131ndan derlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131m insanl\u0131k tarihi ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren en eski u\u011fra\u015f alan\u0131d\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re insanlar \u00f6nce bulduklar\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinden yararlanmay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fler ve \u00fcretmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla tar\u0131msal faaliyetlere ili\u015fkin davran\u0131\u015f ve beklentilerin temelinde gerek kalite gerekse miktar anlam\u0131nda kullan\u0131lan \u201cg\u00fcvenli g\u0131da\u201d \u00fcretimi ve \u201ceri\u015fimi\u201d konusu yer almaktad\u0131r. G\u0131dan\u0131n ayn\u0131 zamanda son derece besleyici, do\u011fa \u00fczerinde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca az olumsuz etkiye sahip, uygun fiyatl\u0131 ve lezzetli olmas\u0131 da D\u00fcnya G\u0131da Raporunda belirtilen ilkeler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. A\u00e7l\u0131k ve yoksullukla m\u00fccadelede ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tar\u0131m ve toplum yakla\u015f\u0131m\u0131nda, tar\u0131msal \u00fcretimin \u00f6neminin, \u00e7ocuklar ve gen\u00e7lere \u00f6\u011fretilmesi, e\u011fitim plan ve programlar\u0131na toprakla ve tar\u0131mla tan\u0131\u015fma, severek u\u011fra\u015fma aktiviteleri eklenmesinin gerekli oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya genelinde geli\u015fmeler izlendi\u011finde tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde gerileme olan \u00fclkelerde kapitalizm etkisi hissedilebilmektedir. Kapitalizm felsefesi gere\u011fi i\u015fsizli\u011fi art\u0131rmaktad\u0131r. Kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde duramayan, toplum lehine \u00f6rg\u00fctlenemeyen ve bireysel \u00e7\u0131karc\u0131l\u0131\u011fa, ya\u011fmac\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6nelen kalabal\u0131k toplumlar yaratabilmekte ve teokratik d\u00fczeni olu\u015fturabilmekte, geli\u015ftirmekte i\u00e7eride ve d\u0131\u015far\u0131da sava\u015flara neden olabilmektedir.G\u00fc\u00e7l\u00fc merkeziyet\u00e7i yap\u0131lar ile kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 engelleyen ya da manda ve himaye isteyen g\u00fcd\u00fcml\u00fc devlet yap\u0131s\u0131na prim veren siyasi yap\u0131lanmalar toplumlar\u0131 yoksulla\u015ft\u0131ran, taktikler geli\u015ftirebilmektedir. <\/s><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fal kaynak ve emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne dayanan emperyalizm, felsefesine uygun olarak finansal egemenlik ve yeti\u015fmi\u015f insan g\u00fcc\u00fc transferiyle kendi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini garanti etmektedir. Eko-emperyalizm tehlikesini g\u00f6rmek ve \u00f6nleyici yerel ve ulusal planlamaya \u00f6nem vererek uygulamak \u00f6nemlidir. Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc ve tar\u0131ma dayal\u0131 sekt\u00f6rler de bu geli\u015fmelerden olumsuz etkilenmektedir. \u00d6te yandan \u00e7evre kirlili\u011fi ve su kaynaklar\u0131n\u0131n bundan etkilenmesi sonucunda \u00f6zellikle y\u00fczeysel sularla yap\u0131lan sulamalarda kirlilik tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlere de bula\u015fmakta ve \u00fcr\u00fcnler kontamine olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de tar\u0131m\u0131n gerilemesini tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde incelemek do\u011fru olur. T\u00fcrkiye\u2019nin tar\u0131m\u0131 sistematik olarak 1950\u2019li y\u0131llardan beri geriletilmektedir. Bunda Avrupa Toplulu\u011funun kurulu\u015funda (1957) hedeflenen tar\u0131m politikas\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi ile Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin \u00c7in\u2019e kadar uzanan eko -emperyalist politikalar\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.1950\u2019li y\u0131llarda al\u0131nan Marshall yard\u0131m\u0131n\u0131n (Truman Doktrini)  k\u0131rsal ve kentsel alanlarda yaratt\u0131\u011f\u0131 travmalara ek olarak, Say\u0131n Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde (1983-89) , \u00fcst d\u00fczeyde y\u00f6netsel boyutta ithalat\u0131n daha ucuz olaca\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131yla uygulanan politikalar\u0131n tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geli\u015fimini olumsuz etkiledi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de devam eden benzer politikalar sonucu \u201ck<\/s>alk\u0131nma k\u0131rsaldan\u201d ka\u00e7maktad\u0131r. Oysa kalk\u0131nman\u0131n temeli k\u0131rdaki tar\u0131msal\/zirai faaliyetlerdir.<\/p>\n\n\n\n

En iyimser tahminle \u00fclkemiz topraklar\u0131n\u0131n ancak %25\u2019i k\u0131rsal aland\u0131r. Hukuki tan\u0131m kapsam\u0131nda, toplam n\u00fcfusun (83.614.362 ki\u015fi) y\u00fczde 77,9\u2019u b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde, y\u00fczde 16,5\u2019i di\u011fer belediye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde, y\u00fczde 5,6\u2019s\u0131 k\u00f6y s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde ya\u015famaktad\u0131r. Hukuki olarak k\u00f6yler, k\u0131r ve kent y\u00fczdesi i\u00e7inde gerilemi\u015ftir. Bu husus, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7inde yer alan yeterli g\u0131da stratejisi y\u00f6n\u00fcyle hatal\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, k\u0131rsal mahalle gibi yeni bir tan\u0131mlama ile tar\u0131msal alanlar\u0131n ve ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak tar\u0131msal faaliyetlerin geli\u015ftirilmesinde merkezi idarenin deste\u011fi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu uygulaman\u0131n yerelde ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu pek s\u00f6ylenememektedir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de yasal d\u00fczenlemelerle tar\u0131m topraklar\u0131n\u0131n kentsel alanlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi \u00f6nemli bir sorun alan\u0131d\u0131r. K\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan\u0131, bunlar\u0131n tespitine ili\u015fkin i\u015flemleri, bu yerlerde uygulanacak muafiyet ve indirimleri d\u00fczenlemek amac\u0131yla \u201cK\u0131rsal Mahalle ve K\u0131rsal Yerle\u015fik Alan Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d (31455 say\u0131l\u0131 ve 15 Nisan 2021 tarihli RG) y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. K\u0131rsal mahalle, 30 b\u00fcy\u00fckkent belediyeleri s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olup 1984 y\u0131l\u0131 ve sonras\u0131nda k\u00f6y veya belediye (belde) iken mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen mahallelerde ihtiyaca g\u00f6re tespit edilmektedir. Bu bak\u0131mdan konu olduk\u00e7a yenidir. Belirtilen konular\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye ve teredd\u00fctleri gidermeye, \u00c7evre \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 yetkilidir. Ancak k\u00f6y stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131larak, belediyelerin mahallesine d\u00f6nen, mahalle uygulamas\u0131 olumsuz etkiler yaratm\u0131\u015f, k\u00f6y muhtarl\u0131klar\u0131n\u0131n t\u00fczel ki\u015filiklerinin ve idari-mali \u00f6zerkliklerinin ortadan kalkmas\u0131, gelir getirici gayrimenkulleri yan\u0131nda mek\u00e2nsal fonksiyonelli\u011fi de etkileyerek \u00fcr\u00fcn arz\u0131n\u0131n ve, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn gelirinin azalmas\u0131nayol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

K\u00f6ylerin idari yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilerek, k\u0131rsal \u00f6zelliklerine kar\u015f\u0131n kentlerde belediyenin mahallesi haline getirilmesi, tar\u0131m topraklar\u0131n\u0131n kentsel ranta d\u00f6n\u00fc\u015fmesine hizmet eder hale getirmi\u015ftir. Da\u011f k\u00f6yleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere k\u00f6yler tekrar idari ve fonksiyonel olarak k\u00f6y tan\u0131m\u0131na uygun hale getirilmelidir. Co\u011frafi \u00f6zelliklerin ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 niteliklere uygun olarak kamu politikalar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in, mek\u00e2na ve iklime g\u00f6re de\u011fi\u015fen \u00f6zelliklerin fark\u0131nda olmak ve tar\u0131m da d\u00e2hil faaliyetleri g\u00fcn\u00fcn getirdi\u011fi yeni ko\u015fullar i\u00e7inde anlamland\u0131rmak \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya n\u00fcfusunun 3\/4’\u00fc k\u0131rsal alanlarda ya\u015famaktad\u0131r. D\u00fcnyada \u00fcretilen g\u0131dan\u0131n % 25-30’u israf edilmesi ve \u00e7\u00f6pe gitmesi \u00fclkede bu konuda, toplumsal fark\u0131ndal\u0131k i\u00e7in \u00f6nemli bir ihtiya\u00e7 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. G\u0131da g\u00fcvensizli\u011fi anlam\u0131na gelen a\u00e7l\u0131k,  politik yap\u0131 ve gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ile ilgilidir. Bilgi toplumu \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131ma, bu nedenle de \u00f6nemlidir. Toplum kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in fark\u0131ndal\u0131klar olu\u015fturulmas\u0131 ve konular\u0131n felsefesi \u00fczerinden e\u011fitimlerin yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131n felsefesinin yayg\u0131n e\u011fitim i\u00e7ine al\u0131nmas\u0131 ve i\u00e7selle\u015ftirilmesi \u00f6nemlidir. Toplum tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerindeki arz gerilemesini, ancak fiyatlar\u0131n artmas\u0131 ve sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc olsa bile alamama nedeniyle halk yeni yeni fark etmi\u015ftir.  Bu kaotik ortamdan birlikte nas\u0131l \u00e7\u0131k\u0131laca\u011f\u0131na y\u00f6nelik kamu, \u00f6zel ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015fikli\u011finde \u00e7al\u0131\u015fmak gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Disiplinleraras\u0131 dolay\u0131s\u0131yla sekt\u00f6rler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde her a\u00e7\u0131dan tar\u0131m\u0131n desteklenir ve \u00f6zendirilir olmas\u0131, tohumdan vergiye kadar her bir konunun tek tek de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir. T\u00fcrkiye’de nitelikli insan g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir gerileme ya\u015fanmaktad\u0131r. Nitelikli insan g\u00fcc\u00fc ne kadar tatmink\u00e2r bir d\u00fczeyde ise toplumun ve devletin dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r onu g\u00fc\u00e7l\u00fc yapaca\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yeti\u015ftirdi\u011fimiz insan g\u00fcc\u00fc d\u0131\u015f \u00fclkelere giderken niteliksiz insan g\u00fcc\u00fc \u00fclkeye artan oranda gelmektedir. H\u0131zl\u0131 artan n\u00fcfusla beraber talebin de art\u0131yor olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ekonomik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ile sosyo-k\u00fclt\u00fcrel s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik aras\u0131nda b\u00fct\u00fcnle\u015fik ili\u015fki kurmak gereklili\u011fini ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. N\u00fcfus politikalar\u0131 \u00fclkelerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan her zaman stratejik d\u00fczeyde \u00f6nemli olmu\u015ftur. N\u00fcfusun ya\u015flanmas\u0131n\u0131 da dikkate alarak nitelikli gen\u00e7 n\u00fcfusu art\u0131rmak i\u00e7in planlamalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Akademik hayat\u0131 geli\u015ftirecek bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar dikkate al\u0131nmal\u0131 ve d\u00fcnya ile her konuda rekabeti kendi \u00fclke topraklar\u0131m\u0131zdan da ger\u00e7ekle\u015ftirecek bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara idari kademelenmede destek verilmelidir. Ekonomik geli\u015fmelerdeki istikrar\u0131 sa\u011flamak her y\u00f6nde iyile\u015fme sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal fayda ve ba\u015far\u0131 i\u00e7in her sekt\u00f6rde ve konumuz itibar\u0131yla tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde insan, \u00f6rg\u00fct veya kurumsal yap\u0131 etkile\u015fimi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir. Asl\u0131nda en b\u00fcy\u00fck ve kapsay\u0131c\u0131 sosyal g\u00fcvenlik kurumu, sosyal bask\u0131lara azaltan dayan\u0131\u015fma duygusu i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir sistem b\u00fct\u00fcn\u00fc olan tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcd\u00fcr<\/strong>. Toplumsal huzur ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir devlet y\u00f6netimi i\u00e7in, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcne \u00f6nem verilmeli ve kalk\u0131nman\u0131n temel itici g\u00fcc\u00fc olmas\u0131n\u0131n gerekleri yerine getirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131mda da d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 bir toplum haline gelinmi\u015ftir. T\u00fcketicinin sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc \u00fczerinden yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7ift\u00e7inin mali g\u00fcc\u00fc y\u00fckseltilirken \u00e7ift\u00e7imizin mali g\u00fcc\u00fcn\u00fcn gerilemesi hatta ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda tar\u0131msal faaliyetlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve kente g\u00f6\u00e7e zorlanmas\u0131 etkileri t\u00fcm toplumu yoksulla\u015ft\u0131ran bir d\u0131\u015fsall\u0131k yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde ya\u015fanan olumsuzluklar\u0131, sosyo-ekonomik ve siyasal b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekmektedir. D\u00fcnyada g\u0131da fiyatlar\u0131 artmaz ya da \u00e7ok az artarken T\u00fcrkiye\u2019de ortalama enflasyonun \u00fczerinde art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir. Uluslararas\u0131 piyasada olu\u015fan herhangi bir ucuzlama ba\u015fta tar\u0131msal girdiler olmak \u00fczere hi\u00e7bir \u00fcr\u00fcnde fiyat d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc olu\u015fturmamaktad\u0131r. Bunun ana nedenlerinden birisi de,  uygulanan ekonomi politikalar\u0131 ve t\u00fcketim odakl\u0131 ekonomi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n sonucu olarak son y\u0131llarda T\u00fcrk Liras\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 de\u011fer kayb\u0131d\u0131r. Artan enerji fiyatlar\u0131 ve y\u00fcksek vergi oranlar\u0131n\u0131n da etkisiyle (pazarlama a\u015famalar\u0131nda bir k\u0131salma olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece) yak\u0131n vadede g\u0131da fiyatlar\u0131nda normalle\u015fme beklenmemelidir.<\/p>\n\n\n\n

Mevcut olumsuzluklar s\u00fcrerse ekonomik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlikten sonra sosyal s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik de zorla\u015fabilir. Unutulmamal\u0131d\u0131r ki tar\u0131msal \u00fcretim T\u00fcrkiye benzeri toplumlarda sosyal g\u00fcvenlik anlam\u0131na gelmektedir. Tar\u0131msal \u00fcretim t\u00fcrl\u00fc nedenlerle azald\u0131k\u00e7a k\u0131rsalda aileler kadar bu ailelerin kentteki uzant\u0131lar\u0131 da toplumsal huzursuzluklara neden olabilecek bir yap\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Tar\u0131mda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir gelecek i\u00e7in ekonomik, sosyal, politik (d\u0131\u015f ve i\u00e7 ) ve k\u00fclt\u00fcrel unsurlar\u0131n etik, a\u00e7\u0131kl\u0131k, sorumluluk ve eri\u015filebilirlik gibi \u00f6nemli g\u00f6stergeler i\u00e7inde hareket etmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik i\u00e7in \u00e7ift\u00e7inin kat\u0131l\u0131mc\u0131 anlay\u0131\u015fla g\u00f6r\u00fc\u015flerinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 bir modelin uygulanmas\u0131na \u00f6nem verilmelidir. Tar\u0131msal \u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcrel i\u00e7selle\u015ftirme ile de ilgilidir. Tar\u0131msal s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik i\u00e7in yeni yeti\u015fen ku\u015faklar\u0131n tar\u0131m\u0131 sevmesi, avukatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapmas\u0131 ve tar\u0131mla irtibat\u0131n\u0131 kaybetmemesi son derece \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

End\u00fcstriyel tar\u0131m ve ona ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelen geleneksel tar\u0131m s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmaktan h\u0131zla \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Tar\u0131m\u0131n ve ya\u015fam\u0131n olmazsa olmaz\u0131 toprak, su ve hava h\u0131zla kirlenmekte ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nma iklim m\u00fcltecileri olu\u015fturacak boyutlara ula\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz k\u00fcresel ili\u015fkiler a\u011f\u0131nda,  D\u00fcnya pazarlar\u0131na ihracat yapabilmenin de, Hollanda iyi \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, End\u00fcstriyel Tar\u0131mdan ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. End\u00fcstriyel tar\u0131m\u0131 te\u015fvik ya da vazge\u00e7me kararlar\u0131n\u0131n \u00f6zenle incelenmesi, \u00fcretici ve toprak sahibi a\u00e7\u0131s\u0131ndan oldu\u011fu kadar tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n analiz edilerek yeniden yap\u0131lanmaya gidilmesi, yap\u0131lanman\u0131n istihdam boyutundaki etkilerinin dikkate al\u0131nmas\u0131 da \u00f6nemlidir. <\/p>\n\n\n\n

\u201cEnd\u00fcstriyel tar\u0131mdan vazge\u00e7ilmeli\u201d g\u00f6r\u00fc\u015flerinin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc de\u011ferlendirilmesi ve yine \u00fcretimi art\u0131racak y\u00f6ntemler i\u00e7in bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

End\u00fcstriyel tar\u0131ma alternatifler aras\u0131nda ilk s\u0131rada agro-ekolojik tar\u0131m gelmektedir. “8 milyar insan\u0131 beslemek i\u00e7in end\u00fcstriyel tar\u0131mdan ba\u015fka \u00e7\u00f6z\u00fcm yoktur !” sav\u0131na ihtiyatla yakla\u015fmak gerekmektedir. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re belli bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci sonras\u0131nda ayn\u0131 \u00fcretim rakamlar\u0131na ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bug\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte kazan\u0131lan ba\u015far\u0131lar daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tar\u0131m i\u00e7in cesaret vermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131mda da \u00e7\u00f6z\u00fcm k\u00fcresel bir yakla\u015f\u0131m gerektirmekle birlikte yerel boyutta al\u0131nacak \u00f6nlemler vard\u0131r. G\u0131da g\u00fcvenli\u011fini esas alan planlama ve tarimsal destekler mevcut durumu iyile\u015ftirebilmekle birlikte daha g\u00fc\u00e7l\u00fc se\u00e7eneklere ve verilere ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131mda g\u00fcn\u00fcn getirdi\u011fi \u00f6zellikle iklim de\u011fi\u015fiklikleri gibi konular\u0131 da dikkate alarak, yenilenmi\u015f stratejilerin geli\u015ftirilmesine ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Yenilik\u00e7i ve yarat\u0131c\u0131 \u00fcretimde iklim dostu daha az karbon emisyonu \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7an teknolojilere yer verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131mda kalk\u0131nma ve geli\u015fme umudunu yeniden olu\u015fturmak i\u00e7in, \u00fcretici ile t\u00fcketici aras\u0131ndaki i\u015f ak\u0131\u015f a\u015famalar\u0131n\u0131 ve zaman\u0131 k\u0131saltmak, tar\u0131msal \u00fcretim kooperatifleri ile g\u0131da t\u00fcketim kooperatiflerine aras\u0131nda engelsiz bir yol olu\u015fturmak gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyan\u0131n rekabet halinde oldu\u011fu yenid\u00fcnya d\u00fczeninin itici-\u00e7ekici nedenlerinden \u00e7ift\u00e7iyi korumak amac\u0131yla ve tar\u0131m \u00fcreticisinin faaliyetlerinde etkinli\u011finin sa\u011flanmas\u0131nda toplumsal \u2013kurumsal sorumluluk bulunmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00fcretici korunup desteklenmelidir. Birle\u015fmi\u015f Milletler’in 2021 k\u00fcresel beslenme raporuna g\u00f6re Covid-19 salg\u0131n\u0131yla birlikte a\u00e7 insan say\u0131s\u0131<\/strong> 811 milyona \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Rapora g\u00f6re d\u00fcnya<\/strong> n\u00fcfusunun y\u00fczde 10’u yetersiz beslenmektedir. BM 2030 y\u0131l\u0131na kadar g\u0131da sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini hedeflemi\u015fti ancak Ukrayna sava\u015f\u0131 da g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini tetiklemi\u015ftir. Bu ba\u011flamda baz\u0131 \u00fclkeler T\u00fcrkiye d\u00e2hil d\u0131\u015fa tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerinden de ba\u011f\u0131ml\u0131 olduklar\u0131n\u0131 fark etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa Birli\u011fi \u00fclkelerinden Frans\u0131z \u00e7ift\u00e7ilerinin h\u00fck\u00fcmeti protesto eylemleri ve benzeri eylemlerin Avrupa \u00fclkelerinde birer iki\u015fer yayg\u0131nla\u015fmas\u0131,  tar\u0131msal faaliyetlerdeki bask\u0131 gruplar\u0131n\u0131n etkisi y\u00f6n\u00fcyle dikkat \u00e7ekicidir. En \u00f6nemli tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda h\u00fck\u00fcmetin \u00e7ift\u00e7iyi mazot ba\u015fta olmak \u00fczere desteklememesi ve Ukrayna gibi d\u0131\u015f \u00fclkelerden \u201cucuz diye\u201d tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri getirilmesi, ithal meyvelerin \u00fclkeye sokulmas\u0131, ithalat kotalar\u0131 ve ihracat ili\u015fkileri hususlar\u0131ndaki Avrupa Birli\u011fi \u00fclkeleri aras\u0131ndaki anla\u015fmalar\u0131n g\u00fcncellenmeye ihtiya\u00e7 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc vb. hususlard\u0131r. Bahsedilen protesto eylemlerine giri\u015filmesinin T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi, bu k\u00fcresel etki-tepki ili\u015fkilerinden zarar g\u00f6rmemesini sa\u011flayan d\u00fczenlemelere ihtiya\u00e7 oldu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n

Kurumsal oldu\u011fu kadar halk y\u00f6n\u00fcyle de bireysel &toplumsal sorumluluklar\u0131m\u0131z bulunmaktad\u0131r ve gerekleri yerine getirilmelidir. Tar\u0131mda ya\u015fanan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne katk\u0131 sunmak tabii ki \u00f6nemlidir. Ancak ba\u015fta sosyolojik ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131daki bozulmay\u0131 analiz edecek sosyologlar, akl\u0131 ve bilimi \u00f6nceleyen ekonomistler ve karar al\u0131c\u0131lar yan\u0131 siyaset kurumu da ger\u00e7ek\u00e7i \u00f6neriler getirmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Kamu yarar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeye y\u00f6nelik fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, eylemlerinin etkinli\u011fini art\u0131racak bilimsel temelli s\u0131k\u00e7a hat\u0131rlat\u0131lan m\u00fczakere ortamlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 bulunmaktad\u0131r. Bu tip toplant\u0131lar ki\u015fi ve kurum olarak yeni fark\u0131ndal\u0131klar yaratmak kadar, toplumsal i\u015fbirli\u011fi ve dayan\u0131\u015fma i\u00e7in f\u0131rsatlar sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi felsefesi itibari ile halk\u0131n \u00f6rneklemidir. Oysaki mecliste \u00c7ift\u00e7iyi temsil eden bir milletvekili grubu bulunmamaktad\u0131r. Zaman zaman fiilen tar\u0131msal faaliyetini s\u00fcrd\u00fcren temsilciye rastlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fa kaynakl\u0131 afetlerin giderek artmas\u0131 ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na almas\u0131 yan\u0131nda s\u0131kla\u015fmas\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczeninin geleneksel kolonyal d\u00fczende oldu\u011fu gibi yenidenuygulanaca\u011f\u0131 uzmanlarca \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Bunun en g\u00fczel \u00f6rne\u011fi Afrika k\u0131tas\u0131ndaki s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczenidir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u015fka \u00fclkelerde ucuz emek g\u00fcc\u00fc i\u00e7in tar\u0131msal faaliyetler s\u00fcrd\u00fcrmesi, kendi topraklar\u0131n\u0131n tar\u0131msal uygulamadan \u00e7ekilmesine neden olan iklim de\u011fi\u015fiklikleri ba\u015fta olmak \u00fczere de\u011fi\u015fimler, T\u00fcrkiye\u2019nin emperyalist ve s\u00f6m\u00fcrgeci bir \u00fclke gibi alg\u0131lanmas\u0131na ve d\u0131\u015f tehditlere a\u00e7\u0131k hale gelmesine yol a\u00e7abilecek bahaneleri \u00fcretebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmelidir. Tar\u0131m topraklar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli nedenlerle tar\u0131msal kullan\u0131mdan \u00e7ekilmemesi i\u00e7in toplumsal bir duyarl\u0131l\u0131k iklimi yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/s><\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda propaganda \u00f6nemli bir konudur. Propaganda \u00e7e\u015fitlerine ba\u011fl\u0131 olarak toplumun kalk\u0131nmas\u0131 sa\u011flanabilece\u011fini gibi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc de haz\u0131rlanabilir. Teknoloji, yapay zek\u00e2 gibi unsurlar toplumun fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rmak kadar fark etmemesini sa\u011flamak i\u00e7in de bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131labilir. Bu nedenle demokratik kat\u0131l\u0131mc\u0131 yap\u0131lar\u0131n b\u00fct\u00fcn kurumlar i\u00e7in i\u015flevselli\u011fini sa\u011flama ve yayg\u0131n etkisini art\u0131rma i\u00e7in medya g\u00fcvenli\u011fi ve g\u00fcvenirlili\u011fi \u00e7ok \u00f6nemlidir, \u00d6zellikle tar\u0131m\u0131n insan ya\u015fam\u0131ndaki \u00f6nemi konusu olumlu y\u00f6nde i\u015fletilmelidir.<\/p>\n\n\n\n

Toplumsal ili\u015fkilerde davran\u0131\u015flar\u0131n kelimelere aktar\u0131lmas\u0131ndaki isabetli yakla\u015f\u0131mlar da \u00f6\u011fretici olabilir. \u00d6rne\u011fin, \u201cHo\u015fg\u00f6r\u00fc\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yerine, \u201cE\u015fg\u00f6r\u00fc\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanman\u0131n daha uygun oldu\u011fu \u00f6nerilmi\u015ftir. Kar\u015f\u0131m\u0131zdakine de\u011fer verme toplumsal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde \u00f6nemli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Teknolojik geli\u015fmelerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yapay zek\u00e2 gibi yenilik\u00e7i yap\u0131lardan, toplumsal kalk\u0131nma i\u00e7in yararlan\u0131labilir. Bilimsel geli\u015fmelerin h\u0131z\u0131 ve y\u00f6n\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda tar\u0131m ve g\u0131da konusundaki olumsuz geli\u015fmelerin \u00fcstesinden gelmeye yard\u0131mc\u0131 olabilecek ortaya konabilir. \u015eu an i\u00e7in \u00fctopik g\u00f6r\u00fcnse de insanlar\u0131n genetik yap\u0131s\u0131yla uyumlu \u00f6zelliklere sahip bitkiler uygulamaya kazand\u0131r\u0131labilir. Canl\u0131lar\u0131n fotosentez yapabilme ve ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettirebilme \u00f6zelliklerinden yararlan\u0131larak besin \u00fcretebilme yetene\u011fiyle \u201cFoto \u0130nsan Modelini\u201d T\u00fcrk bilim insanlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve bu konuda bulu\u015f yap\u0131labilirse g\u0131da arz\u0131 konusunda \u00fclke ve d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir fayda yarat\u0131lm\u0131\u015f olabilecektir.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn\u00fcn teknoloji destekli d\u00fcnyas\u0131nda yapay zek\u00e2 ve y\u00fcksek teknolojileri kullanarak gerek insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, gerekse flora ve faunan\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini sa\u011flayacak mekanizmalar \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Tarihte fotosentez s\u00fcre\u00e7lerinde kendi i\u00e7inde hayvanlar ve bitkiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olu\u015fan dengeyi suni bir \u015fekilde sa\u011flamad\u00fc\u015f\u00fcncesinin hayata ge\u00e7irilerek g\u0131da sava\u015flar\u0131n\u0131n bitirilece\u011fi ve canl\u0131 varl\u0131klar\u0131n kendi v\u00fccudunda protein, ya\u011f ve karbonhidrat \u00fcreterek fayda yarataca\u011f\u0131 fikri \u00fctopik iddia olmaktan \u00f6te uygulamada k\u00fcresel bir zarara d\u00f6n\u00fc\u015febilir mi? Ayn\u0131 anda risk analizinin teorik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerindeki art\u0131\u015f\u0131n, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131na yeti\u015fememesi ba\u011flam\u0131nda (Malhtus\u00e7u g\u00f6r\u00fc\u015f), N\u00fcfus politikalar\u0131 kadar, tar\u0131m ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir gelecek i\u00e7in yeni y\u00f6ntemler geli\u015ftirilmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Mevcut durumda end\u00fcstriyel tar\u0131m etkili bir y\u00f6ntem gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ancak bu konuda bir uzla\u015fma bulunmamaktad\u0131r. Tar\u0131m ad\u0131na tatminkar d\u00fczeyde \u00f6l\u00e7\u00fclemeyen mevcut verileri, \u201cvekil veri\/proxy data\u201d olarak de\u011ferlendirerek ba\u015far\u0131 ve\/veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa neden olan hususlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarla kontrol ederek tar\u0131m lehine sonu\u00e7lar \u00e7\u0131karman\u0131n gereklili\u011fi \u00f6nemli bir g\u00fcndem konusu haline gelmi\u015ftir. Yine do\u011fan\u0131n zorlanmas\u0131 da ayr\u0131 bir sorun alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. \u00dcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fini iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmek, ekolojik dengeyi korumak gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Teknolojik geli\u015fmeler, kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra tar\u0131m d\u00e2hil her konuda \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmaktad\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 zor hatta hayal\u00ee g\u00f6r\u00fcnse de tar\u0131m d\u00e2hil her alanda gelece\u011fe umutla bakmay\u0131 sa\u011flayan, devam eden geli\u015fmeler bulunmaktad\u0131r. Nitekim End\u00fcstri 4.0’dan sonra “insan ve do\u011fa odakl\u0131” yapay zek\u00e2y\u0131 y\u00f6netebilen s\u00fcper ak\u0131ll\u0131 toplum, Toplum 5.0 olarak isimlendirilmi\u015ftir. Yapay zek\u00e2 ba\u015fta olmak \u00fczere ula\u015f\u0131lan teknolojik d\u00fczeyin toplumu ve do\u011fal kaynaklar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini dikkate almas\u0131 toplumsal talebe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc de do\u011fa merkezli ak\u0131lc\u0131 yakla\u015f\u0131mlar ile ili\u015fkilendirilmektedir. Nitekim g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131ma “ak\u0131ll\u0131 tar\u0131m” kavram\u0131 girmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Ak\u0131ll\u0131 kentler yakla\u015f\u0131m\u0131na da hizmet eden, \u201cak\u0131ll\u0131 tar\u0131m\u201d uygulamalar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde de a\u00e7\u0131k\u00e7a fayda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan giderek \u00f6zellikle \u00fcniversite d\u00fczeyinde teknik-fen e\u011fitimi alan ve \u00e7ift\u00e7ilik faaliyetlerini se\u00e7mi\u015f ki\u015filerce, ba\u015fka bir ifadeyle m\u00fchendis-\u00e7ift\u00e7ilerce geli\u015ftirilmektedir. Elleri bilgisayar klavyesinde ve aya\u011f\u0131 topra\u011fa basan \u00e7ift\u00e7iler sayesinde tar\u0131mda yenilik\u00e7i i\u015fg\u00fcc\u00fc potansiyeli yaratabilecek bir evrilme hedeflenmelidir. Oysaki tar\u0131mdaki i\u015fg\u00fcc\u00fc azalmaktad\u0131r. K\u0131rsal alanda ger\u00e7ekle\u015fen \u00fcr\u00fcn ve insan kayna\u011f\u0131 erozyonunun bilgi destekli a\u015f\u0131labilirli\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Teknolojinin bizzat kendisi de bazen kaotik ortamlar yaratabilece\u011finden, tar\u0131mda teknolojik geli\u015fmelerdeki iyi \u00f6rnekler payla\u015f\u0131larak risklerin a\u015f\u0131labilece\u011fi bilinmektedir. Teknolojik yenilikler yard\u0131m\u0131yla trakt\u00f6r\u00fc \u201cak\u0131ll\u0131 hale\u201d getirme, topra\u011f\u0131n ihtiyac\u0131na g\u00f6re, yabanc\u0131 ot temizleme, g\u00fcbre gerektiren yerlere takviye gibi, uygulamalarla geli\u015fmeyi sa\u011flayacak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131labilirli\u011finden bahsedilmektedir. Bu \u015fekilde kimyasal madde ve k\u0131t kaynak durumuna gelen su kullan\u0131m\u0131n\u0131 da israf d\u00fczeyinden kurtararak azaltma m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n da geli\u015ftirilmesi ve hayvanc\u0131l\u0131\u011fa destek verecek tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretilmesine \u00f6nem verilmesi ayr\u0131ca \u00fczerinde \u00f6nemle durulmas\u0131 gereken bir konudur. Yenilik\u00e7i zihinlerin desteklenmesi, ba\u015far\u0131l\u0131 uygulamalarla zihniyet de\u011fi\u015fikli\u011finin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131, eski usullerin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ko\u015fullar\u0131nda art\u0131k yetersiz kalarak \u00e7ift\u00e7iyi zarara u\u011fratmas\u0131 ve toplumsal zarara neden olmas\u0131na da dikkat edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da yer alan bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan bir k\u0131sm\u0131 da tehdit olarak alg\u0131lanan konular\u0131n f\u00fct\u00fcristik (gelecek i\u00e7in olumlu )senaryo i\u00e7inde risk analizlerine konu olmas\u0131 ve \u00f6nleyici eylem planlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu nedenle bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara \u00f6nem verilmesi, disiplinler aras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla daha geni\u015f boyutta fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir<\/p>\n\n\n\n

Konu\u015fmac\u0131lar, Y\u00f6netim ve Edit:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prof.Dr. Tayfun \u00d6zkaya<\/p>\n\n\n\n

Prof.Dr.Ya\u015far Uysal<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zcan Kokulu- G\u00f6dence Tar\u0131msal Kalk\u0131nma Kooperatifi Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n\n\n\n

Kayhan Kavas- \u00d6nceden Mahalli \u0130dareler Genel Md. , Vali<\/p>\n\n\n\n

Adnan Serpen -Veteriner Hekim<\/p>\n\n\n\n

Ahmet Tomar-Y\u00fcksek Ziraat M\u00fchendisi<\/p>\n\n\n\n

Prof.Dr. \u00d6zlem \u00c7ak\u0131r<\/p>\n\n\n\n

L\u00fctfiye Kader- Uzman \u00d6\u011fretmen Fen Bilimleri<\/p>\n\n\n\n

\u0130lhami Aslan TRT bas\u0131n<\/p>\n\n\n\n

Orhan Kozan- Zirve Da\u011fc\u0131l\u0131k \u0130htisas Spor Kul\u00fcb\u00fc Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n\n\n\n

Prof.Dr.\u00d6m\u00fcr Timurcanday \u00d6zmen<\/p>\n\n\n\n

Prof.Dr.Zerrin Toprak Karaman<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Global Toplumsal Fark\u0131ndal\u0131k Dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u015eirketinin 27 Ocak 2024 tarihli Swiss Otelde Ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Toplant\u0131 Notlar\u0131ndan S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finin \u00f6nemli konular\u0131ndan ilki kadar stratejik boyutu da olan, Tar\u0131m ve K\u0131rsal Kalk\u0131nma ile \u00fclke b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ilgilendiren Toplumsal Kalk\u0131nman\u0131n temel dayanaklar\u0131na yer veren a\u015fa\u011f\u0131daki metin i\u00e7eri\u011fi, 34 uzman kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131 notlar\u0131ndan derlenmi\u015ftir. Tar\u0131m insanl\u0131k tarihi ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren en eski […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":288,"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions\/288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/2013dagyonetisimi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}